CE DENETİMİ ARTIK İÇ PİYASADA YAPILACAK

“CE” İşareti Taşıması Gereken Ürünlerin İthalatına İlişkin 2004/9 sayılı DTS Tebliğine 2004/22 sayılı DTS Tebliği ile eklenen Makine Emniyet Yönetmeliği, Belirli Gerilim Sınırları Dahilinde Kullanılmak Üzere Tasarlanmış Elektrikli Teçhizat ile İlgili Yönetmelik ve Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği, Tıbbi Cihazlar Yönetmeliği ile Vücuda yerleşebilir Aktif Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamı ürün listelerine ilişkin olarak ilgili kurumlar ile yürüttükleri çalışmalar neticesinde ithalatta denetime tabi tutulacak nihai ürün listelerini yenilendi.


Dış Ticaret Müsteşarlığı, Dış Ticarette Standardizasyon Genel Müdürlüğü, Gümrük Müsteşarlığına yazdığı 22 Mayıs 2007 tarih ve 20007 sayılı yazı ile bazı malların gümrüklerde yapılmakta olan CE denetimine son verilmiş olduğunu bildirdi. Gümrük Müsteşarlığı da, 30 Mayıs 2007 tarihinde, tüm gümrük muhafaza müdürlüklerine gönderdiği talimat ile denetime tabi tutulacak malları belirleyen yeni listeleri duyurmuş oldu. Yazı ve  ekindeki  listeler incelendiğinde, Takım Tezgâhlarını içine alan 84.56  ila 84.63 GTİP pozisyonlarının listelerde yer almadığı görülmekte. Dolayısıyla,  yeni bir düzenleme yapılmaması halinde, bundan böyle Takım Tezgâhlarını içine alan 84.56  ila 84.63 GTİP pozisyonları için CE uygunluk denetimlerinin gümrüklerde yapılmasına son verilmiş bulunmakta. Ancak ilgili direktifler kapsamı CE denetimleri  Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca piyasa gözetim ve denetimleri çerçevesinde  yürütülmekte. Bu nedenle, tezgahların üzerinde CE işaretinin bulunması ve yanında EC İmalatçı Uygunluk Beyanı (EC Declaration of Conformity) ve gereksim duyulması halinde teknik dosya  ibraz edilmesi önem taşımaya  devam edecek.

Ülke Sanayimiz için olumlu gelişme

TİAD Derneği Genel Sekreteri Özkan YÜCEL, yaptığı açıklamada “CE Uygulamalarının ilk başladığı günden beri Derneğimizin  savunduğu görüşe paralel olarak bu tarz bir uygulamaya geçilmiş olması bizleri sevindirmiştir. Artık Takım Tezgâhlarının ve benzer yatırım mallarının CE denetimlerinin gümrüklerde değil iç piyasada yapılacak olması ülkemizin imalat sektörünün ve Ülke Sanayicimizin önünü açan bir gelişme olarak algılanmaktadır. Firmaların gelişmeleri ayrıca, doğrudan veya gümrük müşavirleri aracılığıyla Gümrük İdaresinin BİLGE  ekranından takip etmesi  yerinde olacaktır” dedi. 

İthalatta CE denetimleri nasıl başladı?

Bilindiği üzere, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı ile Türkiye ile AB arasında gümrük birliği antlaşması tesis edilmiş olup bu antlaşma ile 5 yıllık geçiş süreci içinde mevzuatımızın AB mevzuatına uyumlu hale getirileceği taahhüt edilmişti. Ocak 2001’de sona eren bu süreç ulusal program ile 2001 yılının sonu olarak öngörülmüştü.
Uyumu yapılan teknik mevzuatın hukuki altyapısını oluşturmak üzere, ilgili kamu kuruluşlarının da katkısıyla Dış Ticaret Müsteşarlığı koordinasyonunda hazırlanan, 4703 sayılı “Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun”, 11 Temmuz 2001 tarihli ve 24459 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış ve 11 Ocak 2002 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiştir.
Anılan Kanuna istinaden hazırlanan “Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ile Onaylanmış Kuruluşlara Dair Yönetmelik”, “CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik”, “Teknik Mevzuatın ve Standartların Türkiye ile Avrupa Birliği Arasında Bildirilmesine Dair Yönetmelik” ve “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik” 17 Ocak 2002 tarihli ve 24643 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak, 11 Ocak 2002 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.
Bugün ortaya konulan uygulamanın yasal dayanağını bu kanun ve buna istinaden çıkarılan “CE Uygunluk İşaretinin Ürüne İliştirilmesine ve Kullanılmasına Dair Yönetmelik” ile 2001/3529 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan “Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmeliğin” 17. Maddesi oluşturmaktadır.
Yönetmelik, adından da anlaşılacağı üzere ürünlerin piyasa gözetimi ve denetimini esas almaktadır. Sadece ithalat değil iç piyasada satışa sunulan ürünler için de “CE”  işareti uygulaması zorunludur. Ancak piyasa gözetim ve denetimleri için ilk uygulama, pratikte sadece gümrüklerde uygulansa da, Mayıs 2007 itibarı ile takım tezgahları için gümrük aşaması sonrasında piyasa gözetim ve denetimi şekline dönüştü.

Nisan 2004’te gümrüklerde başlayan takım tezgâhları ithalatında CE denetimleri Mayıs 2007’den itibaren iç piyasada yapılmaya başlandı

Hatırlatmak gerekirse, Mayıs 2004‘te serbest dolaşıma giriş işlemlerinde yani ithalatta “CE” işaretinin 2004/9 ve 2004/22 sayılı “Ürünlerin ithalatına ilişkin dış ticarette standardizasyon” tebliğlerinin yürürlüğe girmesi ile birlikte gümrüklerde TSE’den kaynaklanan sorunlar ve yığılmalar oluşmuştu. Yaşanan sıkıntılar o dönemde basınımız, kamuoyu ve ilgili firmalarca yakından takip edilmişti.
İlk uygulamada, Gümrükte bulunan eşya için “CE” işareti yönünden teknik dosya talep edilmesi, hatta görevli kuruluş TSE tarafından test ve deneyleri yapılmak üzere laboratuarlara makinelerin götürülmesi yöntemi ile uygulanmaya başlamıştı. Her düzeyde tepkilere neden olan bu yöntem, uzmanlarca “araçların fenni muayenelerinin muayene istasyonları yerine karayolunda yapılmak istenmesine benzetilmiş” ve yapılan bu uygulama araç muayenesinin değil karayolunda, Boğaz Köprüsünde yapılmaya çalışılmasına eşdeğer bulunmuştu.
 
Hatta üçüncü ülkelerden yapılacak ithalatların bir bölümünün AB’de serbest dolaşıma girdikten sonra Türkiye’ye satılması konusu gündeme gelmiş ve bu durum ülkemizden daha fazla döviz çıkmasına ve gümrük vergisi kaybına neden olduğu gibi AB’deki satıcılara ise yeni bir kazanç kapısı yaratmış oldu.
Bütün bu mahsurlu yönleri dikkate alınarak, ülkemizde takım tezgâhlarının “CE” işareti kontrollerinin gümrükte yapılmasında ısrar edilmesine son verilmiş olması ülke sanayimiz için olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi.

“CE” işareti uygulamasının bu mevzuatın asıl düzenleyicisi olan AB’de 3. Ülkelerden ithal edilen eşyalar için nasıl yürütüldüğüne baktığımızda; Gümrük İdarelerince sadece eşya üzerinde “CE” işareti olması ve ithalatçı firma tarafından ithal konusu ürünün AB direktiflerine uygun şekilde imal edildiğini gösteren İngilizce: “EC Decleration of Conformity ” olarak ifade edilen uygunluk beyanının olması ithal aşamasında yeterli görülmektedir.
Üzerinde “CE” işareti olmayan ürünler için ne yapıldığına baktığımızda ise; oyuncaklar dışındaki ürünlerin ithaline gümrüklerde izin verildikten sonra ürünlerin piyasaya sunumunu denetleyen resmi denetleme birimlerine konu bildirilip bu ürünün piyasaya arzı önlenmektedir. Oyuncaklarda ise “CE” işareti olmayan hiçbir ürünün gümrüklerden ithaline kesinlikle izin verilmemektedir.

Ancak -tezgah iç piyasada kullanım halinde iken- ciddi bir iş kazası, ürün hakkında yapılan şikayet üzerine gerçekleşen piyasa gözetim ve denetimi vb. net durumlarda bu teknik dosya kapsamını (veya sadece ilgili ihtiyaç duyulan kısmı) makul süreler içinde (sabit bir uygulama olmayıp en az 2, genelde 7 ila 14 gün) ithal edildiği ülkenin ulusal yetkili mercilere verilmek üzere üretici firma tarafından ithalatçıya ulaştırılması istenmektedir. Yani AB ülkelerinde Teknik Dosya sistematik olarak herhangi bir yere gönderilmez, sadece ulusal yetkili mercilerin bu tarz talepleri için hazır tutulur. Hatta prensip olarak Teknik Dosya fiziki bir süreklilik göstermeyebilir. Mantıklı bir süre içinde hazır hale getirilmesi yeterlidir (örneğin çizimler merkezi arşivde, bilgisayarda veya kâğıt üzerinde olabilir). Teknik Dosya en son üretilen makinenin üretim tarihinden itibaren 10 yıl süre ile muhafaza edilmelidir. Neticede, ürüne ait teknik dosya aslının ürünün imalatçısında bulunması esas alınmıştır. Teknik dosyanın ürüne özel bazı bilgiler içermesi açısından bu tür bir uygulamaya gidilmesi normaldir. Çalışma veya kulanım esnasında herhangi bir kaza veya olay meydana geldiğinde ise makinenin asgari güvenlik şartlarını taşıyıp taşımadığını incelemek üzere teknik dosyası talep edilmekte gerektiğinde test ve deneylere tabi tutulmaktadır.

TİAD